Новости

Святыня «Латар пIир» (Автор: Соня Ибрамхалилова, «Лезги газет» № 5 от 30 января 2020 года)

Йисар, вахтар, вил ахъайна акьалдалди, къвез алатзава. Чун яшамиш жезвай чка элкъуьрна гуьрчег тIебиатди, абукевсер булахри кьунва. Амма виридалайни женнетдиз ухшар авай чка Агъа СтIалрин са дереда авай Латар кIам я. И кIам тийижир кас чи патара лап тIимил я, вучиз лагьайтIа и чкадихъ еке дережа ава: сад лагьайди, Латар пIир, женнет булахдин стIалар авахьзавай Латар булах, йис-йисандивай цIийи либас алукIиз хтIунзавай, гьар жуьредин емишар гъизвай чIехи багъ; кьвед лагьайди, пакаман кьиляй чпин гуьрчег сесиналди авазар лугьуз, инсанрин рикIериз сабур гузвай гьар жуьредин къушар, нуькIвер; пуд лагьайди, гуьнейрин хуруда михьи, къацу векь незвай гьайванар.
Дугъриданни, и чка женнетдиз ухшар я. Аниз фейи касдиз яргъалди элкъвена кIвализ хквез кIан жедач.
Заз виридаз машгьур хьанвай Латар пIирел акъвазиз кIанзава.
Латар пIир. Латар кIам. Латар дере … Вучиз и чкадал ихьтин тIвар акьалтна?
ГьикI и дереда пIир арадал атана?
Къадим заманада, халкьди тестикьарзавайвал, пIир кьве стхади эцигналда. Йикъарикай са юкъуз ятахрилай йифиз хпер динжарна хквезвай Биранхалилаз садлагьана пIир алай чкадилай, куькIуьнна кузвай лампа хьиз, вили ранг квай са экв акуна. Стхаяр мягьтел хьана амукьна. Кул-кусар, векь-кьал инихъ-анихъ авуна агатайла, абуруз са пай чиле гьатнавай, кьилихъ куьлуь къван акалнавай сур акуна.
– Вагь, – лагьана ада вичин стхадиз, – инал михьи кас фарикъат хьанвай хьтинди я. Чна инал гуьмбет эцигна кIанда. И кардикай абуру пакад юкъуз халкьдиз хабар гана.
Вичин мулкара къекъвезвай Биранхалил бубадик, хперин суьруьйрал мачгъул хьунилай гъейри, устIарвални квалдай. Агъа СтIалрин Гачалрин мягьле вири куьмекдиз атана (абур гьакIни чеб-чпин мукьвабур я). Меслят авурвал, гуьмбет чархун къванерикай эцигна куьтягьна. Кьилихъ галай къван абуру гуьмбетдин цла туна ва са куьлуь шеъ-меъ эцигдай дакIарни авуна. ПIирен къвалав женнетдин емишар тир хатрут тарар авай еке багъ кутуна.
ПIирехъ вичин тIвар хьана кIанда. Бес тIвар гьихьтинди хьурай? Фарикъат хьанвай кас вуж ятIа чизвачир. Цла тур тарихдин къванцел араб гьарфаралди са вуч ятIани хатIнавай. Амма кIелдай кас жагъанач.
Гуьнедин къвалакай, гьамга хьтин булахдин чешне яз, яд хкатзавай. Гьайванриз регьятдаказ яд хъвадай мумкинвал хьун патал, инсанри гъилер чуьхуьн къачун патал и булахдик пуд лат кутунва. Латар кIеви мегъуьн кIарасдинбур тир. Къвалав латар квай булах галайвиляй пIирелни «Латар пIир» эцигдайвал хьана.
Гуьгъуьнлай ахтармишунар авурла, пIирен цла авай араб чIалан хатIар вич араб чIал хъсан чизвай, Москвада Ломоносован тIварунихъ галай университетдин къене авай Азиядинни Африкадин институт куьтягьнавай, Биранхалил адан чIехи бубайрин буба жезвай агъастIалви Ибрамхалилов Маил Керимовича урус чIалаз таржума авунва. Исятдани а таржума авур чар адан гъиле амазма. Ана икI кхьенва: «О господи, весть о твоей смерти огорчила нас. Ты нам предсказывал будущее. Теперь как быть? Многие скажут, что это не могила. Неужели они не увидят глазами, что здесь лежит святой человек?!»
Виш йисар алатнаватIани, къени гуьмбет эцигай касдин тIвар халкьдин сивера амазма. (Ам зи чIехи бубайрин буба жезва). ГьикI и лежбер итимдин кьилиз ихьтин кIвалах атана? Са куьруь ихтилат адакайни лугьун.
Биранхалил бубадин рикI гзаф хперал алайди ялдай. Адан суьруьди Латар кIамун дереяр кьунвалдай. Хпер ада и дереда ятахра хуьзвалдай. Хзан вири и кардал мачгъул тир. Бес адахъ икьван гьайванар гьинай хьурай?!
Хабар нивай … Хабар, хзан чIехиди хьуниз килигна, са тике фу къазанмишиз жегьил стхаяр Агъулиз акъатна. Ина абуру Уьсен тIвар алай са девлетлу касдиз къуллугъ ийиз хьана. Абуру Уьсенан хпер хуьз чубанвал ийизвай. Вахт куьтягь хьана элкъвена хкведайла, Уьсена абуруз гьардахъ кьве кIелни галай кьве хеб ганалда. И кар хъсан акур стхаяр тир Биранхалил, Аликъули, Мегьамед, Муъмин гьа и йикъалай хперал мачгъул жез башламишна. Эхирдай Биранхалил бубадихъ ирид виш хеб хьанвалдай.
Латар пIире Агъа СтIалрин Гачалрин мягьледал берекат къурна. Инал йис-йисандивай чпин рикIе авай мурадар тIалабиз кьуд патахъай халкь мугьмандиз къвезва. ПIирен багъдай атай мугьманри гьар йисуз емишар незва.
За умуд ийизва Латар пIире вичин нур СтIалрин дереда хуьдайди.
Чи несилри чаз тунвай гуьрчег чкаяр чна хвена кIанда.

Количество показов: 738
04.02.2020